potoczki

W dniu 23 kwietnia 2005 roku , w miejscowości Markaz, odbyło się Pierwsze Krajowe Spotkanie Potoczkich żyjących na terenie Węgier.

Spotkanie przebiegało w ciepłej , rodzinnej atmosferze, z wieloma przejawami polskości. Miejscowość Markaz jest położona u stop górskiego pasma Matra. Osada ta znajduje się na wysokości 180-245 metrów nad poziomem morza i rozciąga się do szczytu Kekes. Różnica miedzy krańcami wynosi 800 m.

Miejsce spotkania zapewniła Spółka AGRO-VITAL Bt. Boraszat ( 32 62 Markaz Birkapart u.). Na zaproszenie organizatorów, burmistrza Markaz László Potoczkiego oraz Sándora Potoczkiego, z różnych stron Węgier przybyło około stu trzydziestu osób.

Burmistrz László Potoczki poinformował zebranych, że według Centralnego Banku Danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Węgier, w całym kraju mieszka ponad trzysta osób noszących nazwisko Potocki oraz pochodne tego nazwiska. Dzięki odszukaniu ich mogło dojść do interesującego spotkania. Według burmistrza pierwszy Potocki osiedlił się w Gyöngyös w XVI wieku. W Markaz do rodziny należy około trzydziestu osób.

Nazwa wsi pierwszy raz wspomniano w 1332-37 roku w spisie pobierania papieskiej dziesięciny. Pochodzenie nazwy miejscowo6ci Markaz nie jest do końca wyjaśnione. Jedna z wielu interpretacji wydaje się najbardziej prawdopodobna nazwał ją Aba Samuel Mark , pochodził z rodu Aba, z gałęzi Pata. Potwierdza to fakt wybudowania starego kościoła w Markaz , który został poświecony Świętemu Markowi. Według innej teorii , przed zasiedleniem tych terenów przez Węgrów przebywały na nich plemiona dla których Markaz oznaczało środek, centrum. Aktualnie Markaz jest znany z elektrowni Győngyősvisonta, z winnic , wina należącego do rodziny win węgierskich oraz z wielu atrakcji agroturystycznych.

Na północnym zachodzie gminy, na południowym cyplu góry Hegyes wysoko6ci 631 m, w okolicach Várbérce (460 m), znajdują się ruiny markazkiego zamku. Zamek został wybudowany w czasie najazdu tatarskiego lub później, jak wiele innych budowanych w pierwszej połowie XIV wieku. Wczesna historia związana jest z nazwiskiem rodziny Kompolti, która już w XIII wieku na tych terenach miała swoje posiadłości.

Najlepiej zachowała się ściana wschodnia do wysokości 9 m. Na początku wieku podobno były w murze otwory dla strzelców i okna. Ściana zachodnia, szerokości 1,8 m, w latach 30-stych miała prawie 1.5 metra wysokości. Na ścianie południowej, znajduje się dużo pęknięć, północna ściana została prawie całkiem zniszczona, pozostałości pokrywa warstwa gruzu. Do tej pory nie rozpoczęto na zamku badań archeologicznych, których powierzchnia wynosi około 860-900 metrów kwadratowych. Pomiędzy 1730-1735 rokiem Mátyás Bél zapisał "Zamek Markaz to ruina. Mieszkańcy opowiadają, że budowę zamku rozpoczęto, ale nie zakończono, bo co za dnia zrobili to nocą zniszczyli"

András Buskó , który na spotkaniu reprezentował OLKÖ powitał przybyłych. O pochodzeniu nazwiska powiedział , że rodzina szlachecka Potockich pojawia się w XIV wieku w okolicach Krakowa , a nazwisko pochodzi od "Złotego Potoku", wsi znajduj1cej się niedaleko Częstochowy. Na przełomie XVI- XVII wieku stali się wpływowa, szlachecka rodzina, popieraną przez kanclerza Jana Zamoyskiego i króla Zygmunta Wazę III. Zapoznał uczestników spotkania z pamiątkami rzeczowymi Potockich w Polsce , kaplicami w gnieźnieńskiej oraz krakowskiej Katedrze na Wawelu jak i z pałacami Potockich w Warszawie i Krakowie a także w Łańcucie. Podkreślił znaczenie identyfikacji narodowej i poszukiwania własnych korzeni w dzisiejszym zglobalizowanym świecie. Przekazał książkę Konrada Sutarskiego "Polska flaga nad Dunajem", rodowód polskiej rodziny Potockich, a także mapę Polski.

Historię rodziny Potockich na Węgrzech , przedstawiła ,na podstawie badań literatury, bibliotekarka pani Erzébet Sági . Wspomniała miedzy innymi o kijowskim wojewodzie Józefie Potockim, jeszcze z czasów Ferenca Rakoczego, i o Michale Potockim wiedeńskim palatinusie. Mówiła również o pisarzu z XVIII -XIX wieku Janie Potockim, a także o Alfredzie Potockim premierze monarchii. Opowiedziała jak jej matka z domu Potocka zawiozła z ich ogrodu ziemie do łańcuckiego parku, a stamtąd przywiozła polska ziemie i rozrzuciła na grobie matki i dziadków. Mąż Erzébet Sági, Dr Tibor Zsákai wyświetlił film video , który nagrał podczas pobytu w Łańcucie i Krakowie. Zaznaczył , że był dla nich ogromnym przeżyciem fakt, ze na Wawelu byli przyjmowani jak członkowie rodziny.

Nazwisko Potocki, Potoczki na Węgrzech podlega ochronie. Ich syn, który chcąc je przyjąć , aby uczcić pamięć dziadków, musiał przedstawić dokumenty potwierdzające pokrewieństwo.

Po obiedzie burmistrz László Potoczki zorganizował wycieczkę nad zalew.

Jezioro markazkie jest własnością Matrazkiej Zapory Wodnej. (Mátrai Erőmu Rt). i głównie służy celom przemysłowym. Za zgodą elektrowni, dozwolone jest wędkarstwo i kajakarstwo.

Dane zalewu: Pojemno6ść 8,5 miliony m3, długość 2,3 km, szerokość 1,1 km, głębokość 14,9 m.

Następnym punktem programu był kościół katolicki. Kościół ten został wybudowany w 1910 roku, na miejscu starego, który z nieznanych przyczyn zapadł się. Ołtarz przedstawia świętego Władysława jest dziełem tamtejszego artysty z drugiej polowy XVIII wieku. Znajdujące się nad wejściem miejsce, gdzie są organy i śpiewa chór zostało niedawno odnowione , matrazki malował artysta Győrgy Kovács.